‘Geloof in God is weer hip: Gen Z'ers hunkeren naar zingeving’, kopten de media enige tijd geleden. De ontkerkelijking zet in Nederland gestaag door. Maar opvallend is dat dat bij Gen Z (geboren tussen 2001-2007) iets meer mensen aangeven gelovig te zijn. Staat ‘gen Z’ meer dan oudere generaties open voor het geloof? Natuurlijk, jongeren zoeken in onzekere en verwarrende tijden houvast en duidelijkheid. Maar laat dit fenomeen zich alleen psychologisch verklaren?
Uiteenlopende reacties
In het prachtige Baskische drama Los Domingos dreigt een familie uit elkaar te vallen als de 17-jarige Ainara besluit in te treden in het klooster. Ze wil Gods stem meer gehoorzamen dan die van haar vrienden en familie.
Ainara zit op een rooms-katholieke school. Op een excursie maakt ze kennis met het klooster. Terwijl haar medescholieren hun roes uitslapen, bezoekt zij als enige de mis op zondag. Thuis in Bilboa is haar familie op zondag traditiegetrouw te gast bij oma. Daar vertelt ze van haar verlangen in te treden. Dat roept uiteenlopende reacties op. Respect, want ‘natuurlijk is iedereen vrij eigen keuzes te maken’. Maar met name haar niet-gelovige tante Maite maakt zich zorgen. Haar nichtje zou geïndoctrineerd zijn door school. Ze wil het verdriet om haar vroeg gestorven moeder en haar afwezige vader compenseren. “Ga studeren, ga de wereld ontdekken”, moedigt ze haar aan.
Maar stel nu dat Ainare echt door God geroepen is? Dat haar verlangen naar overgave in de armen van God authentiek is?
Verschillende perspectieven
Los Domingos (De zondagen) is een gelaagd familiedrama over dood en vriendschap, gemis en geloof, toewijding en twijfel. Het knappe van de film is de meerzijdige partijdigheid waarin de regisseur de verschillende perspectieven recht doet. De psychologie drukt de religieuze ervaring niet weg. De emoties en het hart spreken, maar ook het gezonde verstand en de onderlinge loyaliteiten. Maar de film laat ook subtiel zien dat afwijzende reacties heel dogmatisch kunnen zijn.
Ontvankelijk
Midden in de film is er de prachtige scène waarin Ainara geblinddoekt haar weg moet vinden in een ruimte. Ze wordt aangemoedigd door haar mede-catechisanten. Hun stemmen vormen eerst een verwarrende kakofonie, maar gaandeweg worden de aanwijzingen eenduidiger. Ook het aspect van geestelijke begeleiding, waar je in onze traditie ten onrechte weinig van hoort, komt mooi over het voetlicht. Hoe onderscheid je de stem van God?
Ainara’s oom vraagt er onbevangen naar. Als hij zegt dat hij niet kan bidden, suggereert zij dat hij het maar eens moet proberen. Dat doet hij ter plekke en het wordt een ontroerend gebed op de grens van spot, maar toch eerlijk. Ook later horen we een heel persoonlijk, emotioneel gebed, dit keer uit de mond van Ainara, vlak voor haar definitieve besluit in te treden. Het deed me denken aan Hanna die haar hart uitstort in de tempel.
Voor welke stemmen ben je ontvankelijk? “Jezus plant verlangens in het mensenhart”, zegt Ainara. De weg die God met ons gaat, heeft iets intiems en mystieks. En tegelijk schuurt het in het netwerk dat we met elkaar vormen.
Geen eenvoudige antwoorden
En de vraag die bij mij blijft hangen? Ainara gaat volgens familietraditie naar een religieuze school. Ook de Spaanse cultuur is vol van de christelijke traditie. Maar als Ainara Gods roeping wil volgen, is ongeloof en onbegrip haar deel. Overigens niet van iedereen. “Kinderen stellen de basisvragen, adolescenten stellen de moeilijke en ultieme vragen, en volwassenen … die worden moe van de wezenlijke vragen.” (Dean Borgman)
Het knappe is dat de film geen eenvoudige antwoorden biedt. Is geloof een waanidee of een soort verliefdheid? Het schoolkoor waar Ainara in zingt, laat ‘Into my arms’ klinken, een prachtig lied van Nick Cave. De openingszin luidt: ‘Ik geloof niet in een god die ingrijpt.’ Vertolkt het ook de stem van de regisseur die zegt niet-gelovig te zijn? Terwijl ze wel erkent dat geloof troost biedt.
Hoe het ook zij, de film biedt een goed uitgangspunt voor een intens gesprek. Om te beginnen met generatie Z.
Reacties